Tôn Mạ Kẽm Bị Mốc Trắng Là Gì? Nguyên Nhân, Mức Độ Ảnh Hưởng Và Cách Bảo Quản Đúng
Tôn mạ kẽm được sử dụng rất rộng rãi trong xây dựng và cơ khí nhờ lớp kẽm phủ bên ngoài có khả năng hỗ trợ bảo vệ nền thép khỏi quá trình ăn mòn. Tuy nhiên, trong quá trình vận chuyển hoặc lưu kho, nhiều người từng gặp trường hợp bề mặt tôn xuất hiện những mảng màu trắng đục, xám trắng hoặc dạng bột.
Hiện tượng này thường được gọi là “mốc trắng”, “rỉ trắng” hoặc white rust.
Điều khiến nhiều khách hàng băn khoăn là: tôn vừa mua về đã xuất hiện mốc trắng thì có phải hàng kém chất lượng hay không? Có còn sử dụng được không? Có ảnh hưởng tới tuổi thọ sản phẩm không? Và quan trọng hơn, làm sao để hạn chế tình trạng này khi lưu kho số lượng lớn?
Để trả lời chính xác, trước hết cần hiểu lớp mạ kẽm hoạt động như thế nào và vì sao chính lớp kẽm bảo vệ thép đôi khi lại xuất hiện sản phẩm ăn mòn màu trắng.
1. Tôn mạ kẽm là gì?
Tôn mạ kẽm là thép nền được phủ một lớp kẽm nhằm tăng khả năng chống ăn mòn.
Trong điều kiện sử dụng thông thường, lớp kẽm đóng vai trò như một hàng rào ngăn thép nền tiếp xúc trực tiếp với môi trường. Ngoài ra, kẽm còn có khả năng bảo vệ điện hóa cho thép tại một số vị trí lớp phủ bị trầy xước hoặc tổn thương nhỏ.
Xem thêm bài viết có nội dung liên quan: Mua Tôn Mạ Kẽm Nhìn Giá Rẻ Có Thể Lỗ Nặng: 7 Điểm Cần Kiểm Tra Trước Khi Chốt Hàng
Nhờ đặc tính này, thép mạ kẽm được sử dụng trong rất nhiều lĩnh vực như:
Sản xuất ống và phụ kiện.
Gia công tủ điện.
Máng cáp.
Hệ thống thông gió.
Kệ kho.
Khung và phụ kiện xây dựng.
Chi tiết dập.
Vỏ thiết bị.
Sản phẩm cơ khí dân dụng.
Các chi tiết cần khả năng chống ăn mòn tốt hơn thép đen thông thường.
Tuy nhiên, “chống ăn mòn” không đồng nghĩa với “hoàn toàn không xảy ra phản ứng hóa học”.
Trong điều kiện thích hợp, bản thân lớp kẽm vẫn có thể phản ứng với nước, oxy và các thành phần trong môi trường. Mốc trắng chính là một trong những hiện tượng có thể xuất hiện trong quá trình đó.
2. Mốc trắng trên tôn mạ kẽm trông như thế nào?
Mốc trắng thường xuất hiện dưới dạng:
Vết trắng mờ trên bề mặt.
Mảng trắng xám.
Lớp bột màu trắng.
Vệt loang giữa các lớp tôn.
Mảng trắng tập trung ở cạnh cuộn.
Những vùng bề mặt mất độ sáng ban đầu.
Ở giai đoạn nhẹ, bề mặt có thể chỉ hơi mờ hoặc xuất hiện một vài vết trắng nhỏ.
Ở mức độ nặng hơn, lớp sản phẩm ăn mòn có thể dày lên, chuyển thành dạng bột và lan rộng trên diện tích lớn.
Hiện tượng này thường dễ xuất hiện hơn khi các tấm tôn được xếp sát nhau và có nước hoặc hơi ẩm bị giữ giữa hai bề mặt.
Xem thêm bài viết có nội dung liên quan: Thép Mạ Điện Là Gì? Ứng Dụng Trong Công Nghiệp, Xây Dựng Và Thương Mại
3. Vì sao tôn mạ kẽm lại bị mốc trắng?
Nguyên nhân cốt lõi là lớp kẽm tiếp xúc với độ ẩm trong điều kiện không đủ thông thoáng.
Kẽm khi tiếp xúc với môi trường sẽ hình thành các lớp sản phẩm phản ứng trên bề mặt. Trong điều kiện thông thoáng thích hợp, bề mặt kẽm có thể dần hình thành lớp bảo vệ tương đối ổn định.
Xem thêm bài viết có nội dung liên quan: Tại sao cùng là tôn mạ điện nhưng độ bám sơn lại khác nhau? Góc nhìn từ bề mặt, lớp phủ và quy trình gia công
Nhưng nếu bề mặt bị giữ ẩm liên tục, đặc biệt khi các tấm thép ép sát nhau và không khí lưu thông kém, quá trình phản ứng có thể diễn ra theo hướng tạo ra các sản phẩm ăn mòn màu trắng.
Nói đơn giản hơn:
Kẽm + nước + oxy + môi trường bí ẩm = nguy cơ xuất hiện mốc trắng.
Đây cũng là lý do mốc trắng thường liên quan trực tiếp đến vận chuyển và bảo quản.
4. Những nguyên nhân thường gặp nhất
Nước mưa lọt vào kiện hàng
Đây là tình huống rất phổ biến.
Xe vận chuyển có thể gặp mưa trên đường. Nếu bạt che không kín, nước có thể đi vào cạnh cuộn hoặc khe giữa các tấm thép.
Vấn đề nằm ở chỗ nước lọt vào giữa hai lớp tôn rất khó bay hơi.
Mặt ngoài kiện hàng có thể khô sau vài giờ, nhưng nước bên trong vẫn còn.
Nếu kiện được đưa thẳng vào kho và tiếp tục để nguyên trong nhiều ngày, môi trường ẩm kín hình thành và mốc trắng bắt đầu xuất hiện.
Xem thêm bài viết có nội dung liên quan: Những Sai Lầm Thường Gặp Khi Chọn Tôn Cho Nhà Xưởng Tiền Chế (Và Cách Tránh)
Tôn bị ướt trong lúc bốc dỡ
Không phải lúc nào nước cũng xuất hiện trong quá trình vận chuyển.
Một lô hàng có thể được vận chuyển hoàn toàn khô nhưng lại gặp mưa đúng lúc xe tới công trình hoặc kho.
Chỉ cần một lượng nước nhỏ lọt vào giữa những tấm tôn đang xếp chồng cũng có thể trở thành nguyên nhân gây mốc nếu không được xử lý kịp thời.
Ngưng tụ hơi nước
Đây là nguyên nhân thường bị bỏ qua.
Một cuộn tôn có nhiệt độ thấp được đưa vào môi trường nóng và ẩm có thể xảy ra hiện tượng ngưng tụ.
Hình dung tương tự một chai nước lạnh vừa lấy ra khỏi tủ lạnh: sau một thời gian ngắn, bên ngoài chai xuất hiện các giọt nước dù không ai đổ nước lên đó.
Tôn thép cũng có thể xảy ra hiện tượng tương tự.
Nếu hơi nước ngưng tụ trên bề mặt ngoài thì tương đối dễ khô. Nhưng nếu xảy ra giữa các lớp thép đang cuộn hoặc xếp chồng, độ ẩm có thể tồn tại lâu hơn rất nhiều.
Kho lưu trữ quá ẩm
Một nhà kho có mái che chưa chắc đã là một kho bảo quản thép tốt.
Nếu nền kho ẩm, thường xuyên có nước, không khí khó lưu thông hoặc nhiệt độ thay đổi mạnh giữa ngày và đêm, nguy cơ hình thành hơi nước trên bề mặt vật liệu sẽ tăng.
Đặc biệt tại môi trường khí hậu nóng ẩm, vấn đề này cần được quan tâm nhiều hơn.
Đặt tôn trực tiếp xuống nền
Một sai lầm tương đối đơn giản nhưng vẫn thường xảy ra là đặt kiện tôn trực tiếp lên nền bê tông.
Nền có thể chứa độ ẩm hoặc bị nước từ quá trình vệ sinh, mưa tạt hay nước bên ngoài tràn vào.
Khi kiện tôn nằm sát nền, khả năng tiếp xúc với độ ẩm tăng lên và việc kiểm tra phía dưới kiện cũng khó hơn.
Bọc tôn quá kín khi bên trong đã có nước
Bọc kín giúp hạn chế nước từ bên ngoài xâm nhập.
Nhưng nếu nước đã nằm bên trong thì việc tiếp tục bọc kín có thể gây tác dụng ngược.
Hơi ẩm không thoát được ra ngoài, tạo ra một môi trường bí và ẩm kéo dài.
Vì vậy, khi phát hiện kiện hàng đã bị ướt, mục tiêu không phải là nhanh chóng quấn thêm nhiều lớp bạt, mà trước tiên phải kiểm tra nước đã xâm nhập đến đâu.
5. Mốc trắng có phải do tôn kém chất lượng?
Không thể kết luận như vậy chỉ bằng việc nhìn thấy mốc trắng.
Ngay cả thép mạ kẽm đạt tiêu chuẩn vẫn có khả năng xuất hiện sản phẩm ăn mòn nếu bảo quản trong điều kiện ẩm và bí kéo dài.
Muốn đánh giá chất lượng của một lô tôn mạ kẽm cần xem xét đồng thời nhiều yếu tố như:
Độ dày thép nền.
Khối lượng hoặc chiều dày lớp mạ.
Độ đồng đều của lớp phủ.
Chất lượng bề mặt.
Quy cách sản phẩm.
Nguồn gốc vật liệu.
Tình trạng vận chuyển.
Điều kiện lưu kho.
Mức độ mốc trắng thực tế.
Do đó, nếu một kiện tôn xuất hiện mốc trắng sau khi bị mưa hoặc lưu trong môi trường ẩm thời gian dài, không nên lập tức quy toàn bộ nguyên nhân về chất lượng thép.
Ngược lại, người mua cũng không nên xem mọi trường hợp mốc trắng là bình thường.
Nếu lớp mạ đã bị ăn mòn nghiêm trọng, chất lượng bề mặt và khả năng bảo vệ của vật liệu có thể bị ảnh hưởng.
Cần đánh giá theo mức độ cụ thể.
Xem thêm bài viết có nội dung liên quan: Tôn Nhũ Xanh Khổ Lớn 1500mm – Giải Pháp Vật Liệu Thẩm Mỹ Cao Cho Công Trình Hiện Đại
6. Mốc trắng nhẹ có sử dụng được không?
Trong nhiều ứng dụng cơ khí, mốc trắng ở mức độ nhẹ chưa chắc khiến vật liệu phải loại bỏ.
Tuy nhiên, quyết định sử dụng cần dựa trên mục đích cuối cùng của sản phẩm.
Ví dụ, một chi tiết nằm bên trong thiết bị, sau đó tiếp tục được xử lý bề mặt hoặc sơn có thể có yêu cầu khác với một tấm kim loại dùng cho sản phẩm cần ngoại quan đẹp.
Xưởng nên kiểm tra:
Mốc trắng chỉ nằm trên bề mặt hay đã gây tổn thương rõ lớp mạ.
Diện tích bị ảnh hưởng.
Có xuất hiện điểm rỉ đỏ của thép nền hay chưa.
Bề mặt có yêu cầu thẩm mỹ cao không.
Sản phẩm có tiếp tục sơn, mạ hoặc xử lý hóa chất không.
Khách hàng cuối có tiêu chuẩn bề mặt riêng hay không.
Đặc biệt, nếu đã xuất hiện rỉ đỏ, cần chú ý nhiều hơn vì đây có thể là dấu hiệu lớp bảo vệ tại vị trí đó đã suy giảm đáng kể và thép nền bắt đầu bị ăn mòn.
7. Vì sao không nên để mốc trắng phát triển kéo dài?
Ở mức độ ban đầu, mốc trắng chủ yếu là phản ứng xảy ra trên lớp kẽm.
Nhưng lớp kẽm không có độ dày vô hạn.
Nếu quá trình ăn mòn tiếp tục diễn ra, một lượng kẽm sẽ dần bị tiêu hao.
Khi lớp bảo vệ bị suy giảm đáng kể, khả năng chống ăn mòn của vật liệu tại khu vực đó cũng giảm theo.
Nếu tiếp tục tiếp xúc với nước và oxy, thép nền bên dưới có thể bắt đầu hình thành rỉ đỏ.
Vì vậy, điểm quan trọng không phải là hoảng loạn ngay khi nhìn thấy vài vệt trắng nhỏ, mà là phải loại bỏ nguyên nhân gây ẩm và ngăn quá trình ăn mòn tiếp tục.
8. Khi nhận tôn mạ kẽm, nên kiểm tra những gì?
Đối với xưởng cơ khí hoặc công trình nhập số lượng lớn, kiểm tra ngay khi nhận hàng là một thói quen rất nên có.
Kiểm tra bao bì
Quan sát xem bao bì có:
Bị rách.
Có dấu nước.
Bị thủng.
Bị bung.
Có vị trí đang giữ nước.
Nếu phát hiện bất thường, nên ghi nhận ngay.
Kiểm tra cạnh cuộn
Cạnh cuộn là nơi nước dễ xâm nhập.
Cần chú ý:
Vệt trắng.
Rỉ đỏ.
Mép móp.
Mép lệch.
Dấu nước.
Biến dạng do va chạm.
Kiểm tra mặt tôn
Nếu điều kiện cho phép, mở kiểm tra một phần vật liệu.
Bề mặt nên được quan sát dưới ánh sáng tốt để nhận biết các vết xước, mốc, ố hoặc khuyết tật bất thường.
Kiểm tra quy cách
Ngoài bề mặt, đừng bỏ qua những thông số cơ bản:
Độ dày.
Chiều rộng.
Chiều dài đối với tôn tấm.
Khối lượng.
Quy cách đặt hàng.
Loại vật liệu.
Đặc biệt với những đơn hàng cần đưa vào máy chấn, dập hoặc xả băng, quy cách đầu vào ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch sản xuất.
9. Cách bảo quản tôn mạ kẽm hạn chế mốc trắng
Lưu kho trong khu vực khô ráo
Tôn nên được bảo quản trong khu vực có mái che, hạn chế nước mưa và nước từ môi trường xâm nhập.
Không nên để kiện hàng tại vị trí cửa kho thường xuyên bị mưa tạt.
Kê hàng khỏi nền
Sử dụng pallet, thanh kê hoặc hệ thống giá đỡ phù hợp.
Ngoài việc hạn chế tiếp xúc với độ ẩm từ nền, phương pháp này còn giúp dễ kiểm tra tình trạng phía dưới kiện hàng.
Không để nước nằm giữa các tấm
Nếu tôn đã bị ướt, cần xử lý càng sớm càng tốt.
Không nên để nguyên cả kiện trong nhiều ngày với suy nghĩ “nước rồi sẽ tự khô”.
Nước nằm trong khe hẹp giữa hai bề mặt kim loại có thể tồn tại lâu hơn nhiều so với nước ngoài không khí.
Chú ý hiện tượng ngưng tụ
Kho nên hạn chế thay đổi nhiệt độ quá đột ngột.
Khi vật liệu vừa được đưa từ môi trường có nhiệt độ thấp vào khu vực nóng và ẩm, cần chú ý khả năng xuất hiện hơi nước trên bề mặt.
Quản lý hàng tồn kho
Nên áp dụng nguyên tắc nhập trước – sử dụng trước đối với những vật liệu cùng quy cách.
Việc để một cuộn tôn tồn quá lâu trong góc kho làm tăng nguy cơ bị ảnh hưởng bởi độ ẩm, bụi và những thay đổi môi trường.
Kiểm tra định kỳ
Với hàng chưa sử dụng ngay, nên quan sát định kỳ cạnh cuộn, bao bì và khu vực đặt hàng.
Phát hiện một vệt nước nhỏ sau một ngày dễ xử lý hơn rất nhiều so với phát hiện một vùng mốc lớn sau vài tháng.
10. Không nên xử lý mốc trắng một cách tùy tiện
Khi thấy bề mặt xuất hiện vết trắng, nhiều người có xu hướng lập tức sử dụng hóa chất mạnh, giấy nhám hoặc dụng cụ mài.
Cách xử lý này có thể làm tình trạng tệ hơn nếu thực hiện không phù hợp.
Chà quá mạnh có thể làm tổn thương lớp mạ.
Một số hóa chất có khả năng phản ứng với kẽm, khiến lớp bảo vệ bị giảm nhanh hơn.
Vì vậy, phương án xử lý cần dựa trên:
Mức độ mốc.
Yêu cầu bề mặt.
Loại sản phẩm cuối.
Quy trình xử lý tiếp theo.
Đối với những đơn hàng có tiêu chuẩn bề mặt nghiêm ngặt, nên trao đổi với đơn vị cung cấp hoặc bộ phận kỹ thuật trước khi tự xử lý toàn bộ lô hàng.
11. Khi mua tôn mạ kẽm cho xưởng, nên trao đổi rõ những thông tin nào?
Thực tế, cùng được gọi là “tôn mạ kẽm” nhưng nhu cầu của mỗi xưởng có thể rất khác nhau.
Một xưởng sản xuất máng cáp có thể quan tâm nhiều tới độ dày, khả năng chấn và lớp mạ.
Một đơn vị làm tủ điện lại quan tâm thêm tới độ phẳng và chất lượng bề mặt.
Một xưởng dập hàng số lượng lớn có thể cần vật liệu dạng cuộn hoặc xả băng theo kích thước cụ thể để tối ưu tốc độ sản xuất.
Vì vậy, khi đặt hàng nên cung cấp càng rõ càng tốt:
Độ dày cần sử dụng.
Khổ tôn.
Dạng cuộn hay dạng tấm.
Số lượng.
Mục đích gia công.
Yêu cầu bề mặt.
Yêu cầu lớp mạ nếu có.
Kích thước cần cắt hoặc xả.
Yêu cầu giao hàng.
Việc xác định đúng ngay từ đầu giúp giảm đáng kể tình trạng phải đổi quy cách hoặc gia công lại sau khi vật liệu đã về xưởng.
12. Gia công theo quy cách giúp giảm lượng hàng phải lưu kho
Một vấn đề liên quan trực tiếp đến bảo quản là nhiều xưởng nhập cuộn hoặc tấm có kích thước lớn hơn nhiều so với nhu cầu thực tế, sau đó để phần còn lại tồn kho trong thời gian dài.
Nếu đã biết trước kích thước sản xuất, việc đặt vật liệu được xả băng, cắt tấm hoặc gia công theo quy cách phù hợp có thể giúp:
Giảm lượng vật liệu tồn.
Giảm thời gian lưu kho.
Hạn chế thao tác cắt lại tại xưởng.
Giảm hao hụt.
Tối ưu quá trình đưa vật liệu vào sản xuất.
Giảm diện tích kho cần sử dụng.
Đây là yếu tố đáng cân nhắc đối với những xưởng sản xuất lặp lại cùng một nhóm kích thước.
13. Chọn nhà cung cấp không chỉ là chọn một cuộn tôn
Đối với khách hàng công trình và xưởng cơ khí, vật liệu phù hợp phải đồng thời đáp ứng nhiều yêu cầu.
Đúng loại nhưng sai độ dày vẫn có thể làm hỏng kế hoạch sản xuất.
Đúng độ dày nhưng sai khổ có thể khiến tỷ lệ hao hụt tăng.
Đúng quy cách nhưng bề mặt không phù hợp cũng có thể gây thêm công đoạn xử lý.
Vì vậy, vai trò của nhà cung cấp không chỉ dừng lại ở việc có hàng để bán.
Một đơn vị cung cấp phù hợp cần có khả năng trao đổi với khách hàng về quy cách, mục đích sử dụng và phương án gia công để vật liệu khi giao tới có thể đi vào sản xuất thuận lợi hơn.
Tôn Thép Phú Cường – cung cấp và gia công tôn thép theo nhu cầu
Tôn Thép Phú Cường cung cấp nhiều dòng tôn thép phục vụ xây dựng, cơ khí và sản xuất công nghiệp, đồng thời hỗ trợ gia công vật liệu theo quy cách tùy từng nhu cầu thực tế của khách hàng.
Đối với tôn mạ kẽm, khách hàng có thể trao đổi trước về độ dày, khổ, số lượng, dạng cuộn hoặc tấm và mục đích gia công để lựa chọn phương án phù hợp hơn.
Ngoài vật liệu, việc chủ động quy cách từ đầu cũng giúp các xưởng giảm thời gian xử lý, hạn chế hao hụt và thuận tiện hơn trong quá trình sản xuất.
Tôn Thép Phú Cường – Đồng Hành Cùng Mọi Công Trình
Phương châm: Chất lượng làm nên thương hiệu
Địa chỉ: 2177C–2177D QL1A, P. Đông Hưng Thuận, Q.12, TP.HCM
Điện thoại: 0933 919 899
Email: tonthepphucuong@gmail.com
Website: tonthepphucuong.com
Xem thêm bài viết có nội dung liên quan:
VÌ SAO LỚP MẠ KẼM GIÚP THÉP CHỐNG GỈ? CƠ CHẾ BẢO VỆ VÀ ỨNG DỤNG THỰC TẾ
Sai lầm khi chỉ đo tôn bằng thước cặp: Vì sao nhiều nhà thầu đánh giá sai chất lượng vật liệu?
Thép Mạ Điện Xám (GA) – Vật Liệu Chất Lượng Cao Được Ưa Chuộng Tại Tôn Thép Phú Cường
Thép Mạ Điện Xanh – Giải Pháp Vật Liệu Bền Bỉ, Thẩm Mỹ Từ Tôn Thép Phú Cường